Av.Ercan AVCI
Stj.Av.Cihat AKKULAK
Nisan,2020

Çin’in Wuhan kentinde ortaya çıkan, bütün dünyaya yayılan ve ülkemizi de etkisi altına alan Koronavirüs salgını; ekonomik, sosyal ve hukuki alanda birçok sorunlara sebep olmakta ve bu sorunların önüne geçebilmek amacıyla da ülke genelinde gerekli önlemler alınmaya çalışılmaktadır.
Bu çerçevede, aslında uzun bir süredir düzenleme yapılması beklenen ve üzerine birçok tartışmaların yapıldığı infaz düzenlemesinin de; koronavirüs salgınının getirmiş olduğu riskler ve infaz kurumlarının doluluk oranına bakıldığı zaman mevcut kapasitenin bir hayli üzerine çıkılmış olması sebebiyle çalışmaları hızlandırılmış ve 15/04/2020 tarihi itibariyle Resmi Gazetede yayınlanarak yürürlüğe girmiştir. 7242 Sayılı kanun, özellikle Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun’a getirmiş olduğu yeniliklerin yanı sıra Türk Ceza Kanunu, Ceza Muhakemeleri Kanunu, Terörle Mücadele Kanunu, Çocuk Koruma Kanunu, Kaçakçılığı Koruma Kanunu’nda da birtakım yenilikler getiriyor olması sebebiyle bir torba kanun vasfına da haizdir.
Her şeyden önce, yaklaşık 100.000 bin kişinin tutuklu olarak cezaevinde bulunduğunun bilindiği ülkemizde, bu kategorideki kişiler bakımından hiçbir düzenlemenin yapılmamış olmasına dikkatinizi çekmek istiyoruz. Ancak her ne kadar tutuklular bakımından herhangi bir düzenleme yapılmamış olsa da, dolaylı olarak, ileride mahkum olması halinde infaz kurumunda yatması gereken sürelerin değiştiği suçlar bakımından tutuklu bulunanların serbest kalmaları gündeme gelebilecektir.
Biz bu yazımızda, yeni düzenlemenin önemli ve kritik noktalarından birisi olan koşullu salıverilme ve denetimli serbestlik düzenlemeleri üzerinde duracağız. Öncelikle 30/03/2020 tarihinden önce işlenen suçlar bakımından getirilen geçici düzenlemeyi, ardından yeni düzenlemenin gazetede yayınladığı tarih olan 15/04/2020 tarihinden sonra işlenen suçlar bakımından getirilen kalıcı düzenlemeyi ve son olarak da kapalı cezaevinden açık cezaevine geçiş süreci ele alınacaktır.

I.30/03/2020 Tarihinden Önce İşlenen Suçlar

5275 Sayılı CGTİHK’nın Geçici 6.maddesinde yapılan düzenleme ile birlikte 30/03/2020 tarihinden önce işlenmiş olan bazı suçlarda;
• Eski düzenlemede 1 yıl olan denetimli serbestlik süresi 3 yıla çıkartılmıştır.
• Süreli hapis cezaları bakımından eski düzenlemede 2/3 olan koşullu salıverilme süresi 1/2 olarak değiştirilmiştir.
Önemle belirtmek gerekir ki suçun 30/03/2020 tarihinden önce işlenmiş olması yeterlidir. Zira mahkumiyet hükmü daha sonra verilmiş olsa dahi Geçici 6.maddeden yararlanılabilecektir.
Ancak aşağıda belirtilen suçları işleyen hükümlüler 30/03/2020 tarihinden önce işlenmiş olsa bile “1/2 infaz oranı ve 3 yıl denetimli serbestlik” hükümlerinden yararlanamaz. Bu istisna suçlar şöyledir:
1. Kasten Öldürme Suçu (TCK 81,82,83)
2. Üstsoya, altsoya, eşe veya kardeşe ya da beden veya ruh bakımından kendisini savunamayacak durumda bulunan kişiye karşı işlenen kasten yaralama ve neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralama suçları
3. Neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralama suçu (TCK 87/2-d)
4. İşkence Suçu (TCK 94 ve 95)
5. Eziyet Suçu (TCK 96)
6. Cinsel Dokunulmazlığa Karşı İşlenen Suçlar (TCK 102,103,104,105)
7. Özel Hayata ve Hayatın Gizli Alanına Karşı Suçlar (TCK 132,133,134,135,136,137,138)
8. Uyuşturucu veya Uyarıcı Madde İmal veya Ticareti (TCK 188)
9. Devletin Güvenliğine Karşı Suçlar ( TCK 302-339 Arası) (Örgüt Üyeliği Suçu Dahil)
10. 3713 Sayılı Terörle Mücadele Kanunu Kapsamına Giren Suçlar
11. Koşullu Salıverilme Hakkı Geri Alınan Hükümlüler
Örneğin; istisna suçlar dışında kalan suçlarda, 6 yıl veya daha az hapis cezası alan bir hükümlü doğrudan tahliye olabilecektir.
Örneğin; istisna suçlar dışında kalan suçlarda, 8 yıl hapis cezası almış olan bir hükümlü, 1/2 koşullu salıverilme süresi olan 4 yıl ve 3 yıl denetimli serbestlik süresi çıkarılacak, sonuç olarak 1 yıl cezaevinde kaldıktan sonra öncelikle 3 yıl denetimli serbestlik ve ardından da 4 yıl koşullu salıverilme hükümleri uygulanacaktır.
Burada dikkat edilmesi gereken bir diğer nokta ise, 30/03/2020 tarihinden önce işlenmiş ve fakat istisna suçlar arasında bulunan (Cinsel Dokunulmazlığa Karşı, Uyuşturucu Madde Ticareti ve FETÖ gibi) suçlar bu düzenlemeden yararlanamayacak, eski düzenlemelere tabi olmaya devam edeceklerdir.
NOT: “Örgüt Kurma, Yönetme ve örgüte üye olma” suçları için öngörülen cezaların alt ve üst sınırları yükseltilmektedir. Ancak aleyhe kanunun geriye yürümezliği ilkesi gereğince mevcut derdest ve kesinleşmiş dosyalar yönünden bu hükmün uygulanması mümkün görünmemektedir.

II. 15/04/2020 Tarihinden Sonra İşlenen Suçlar

A) Denetimli Serbestlik

Yeni düzenlemenin Resmi Gazetede yayınlandığı 15/04/2020 tarihi itibariyle işlenen suçlarda, 5275 sayılı CGTİHK’nın 105/A maddesi yeniden düzenlenerek, almış olduğu ceza miktarı ne olursa olsun hükümlünün cezaevine girmek zorunda olacağı düzenlenmiştir. Hükümlü kapalı cezaevine girip açık cezaevine geçtikten sonra “ iyi halli” olduğuna dair değerlendirme raporu düzenlenir ve hükümlü bu şekilde denetimli serbestlik tedbiri uygulanarak tahliye edilir.
Kanun henüz taslak halindeyken 1 yıllık denetimli serbestlik süresinin “cezaevinde kalması gereken sürenin 4/5’i” olarak değiştirilmiş olduğunu görmekteydik. Böylece toplumdaki cezasızlık algısının ortadan kaldırması hedeflenmekteydi. Ancak meclis görüşmeleri sırasında bu hüküm değiştirilerek mevcut 1 yıllık denetimli serbestlik süresi korunmuştur.
0-6 yaş grubunda çocuğu bulunan kadın hükümlülerden koşullu salıverilmesine 2 yıl veya daha az süre kalanlar ile ağır hastalık, engellik veya kocama sebebiyle yaşamını tek başına sürdüremeyen hükümlülerden koşullu salıverilmesine 3 yıl veya daha az süre kalanlar denetimli serbestlikten faydalanabilecektir.
Ayrıca hükümlünün denetimli serbestlikten faydalanabilmesi için açık cezaevine geçmesi veya hak kazanması gerekmektedir. Bu husus aşağıda ayrıca ele alınacaktır.

B) Koşullu Salıverilme

Koşullu salıverilme; cezaevinde infaz edilen cezasının bir kısmını “iyi halli” olarak geçiren hükümlünün, cezasının kalan kısmını dışarıda belirli şartlar dahilinde geçirmesini sağlayan bir kurumdur. Koşullu salıverilme süresi, denetimli serbestlik tedbirinin uygulanacağı tarihin tespiti bakımından önemlidir. 5275 sayılı Ceza İnfaz Kanunu’nun 107.maddesinde yapılan değişikliğe göre koşullu salıverilme oranları şu şekildedir:
i) Genel İnfaz Oranı (1/2): Hapis cezasının genel infaz oranı 1/2’dir. Süreli hapis cezasına mahkum edilmiş olanlar cezalarının 1/2’sini infaz kurumunda çektikleri takdirde koşullu salıverilmeden yararlanabilirler.

ii) İstisnai Suçlarda İnfaz Oranı (2/3): Bazı istisnai suçlarda infaz oranı 2/3’tür. İnfaz oranı 2/3 olan suçlar şunlardır: (madde 107/2)
• Kasten Öldürme Suçlarından süreli hapis cezasına mahkum olanlar (TCK 81,82,83)
• Neticesi Sebebiyle Ağırlaşmış Yaralama Suçundan süreli hapis cezasına mahkum olanlar(TCK 87/2-d)
• İşkence ve Eziyet Suçlarından süreli hapis cezasına mahkum olanlar (TCK 94,95,96)
• Cinsel Saldırı (TCK 102/1, ikinci fıkra hariç), Reşit Olmayanla Cinsel İlişki (TCK 104, iki ve üçüncü fıkra hariç) ve Cinsel Taciz (TCK 105) suçlarından süreli hapis cezasına mahkum olanlar
• Cinsel Dokunulmazlığa Karşı işlenen suçlardan hapis cezasına mahkum olan çocuklar (TCK 102,103,104,105)
• Özel Hayata ve Hayatın Gizli Alanına Karşı Suçlardan süreli hapis cezasına mahkum olanlar (TCK 132-138 arası)
• Uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti suçundan hapis cezasına mahkum olan çocuklar (TCK 188)
• Devlet Sırlarına Karşı Suçlar ve Casusluk suçlarından süreli hapis cezasına mahkum olanlar (TCK 326-339 arası)
• Suç İşlemek İçin Örgüt Kurmak veya Yönetmek ya da Örgütün Faaliyeti Çerçevesinde işlenen suçlar ile Terörle Mücadele Kanunu kapsamına giren suçlardan mahkum olan çocuklar

iii) İstisnai Suçlarda İnfaz Oranı (3/4): Bazı suçların infaz oranı 3/4 olarak kabul edilmiştir. Bu suçlar ise şunlardır:
• Cinsel Dokunulmazlığa Karşı Suçlar (TCK 102/2, 103,104/2-3)
• Uyuşturucu Madde Ticareti Suçu (TCK 188)
• 3713 Sayılı Terörle Mücadele Kanunu Kapsamındaki Suçlar

III. Açık Cezaevine Geçiş Süreci

A) Doğrudan Açık Cezaevine Geçiş

5275 Sayılı Ceza İnfaz Kanunu’nun 14.maddesinde yapılan değişikliklerle birlikte doğrudan açık cezaevine geçiş aşağıdaki şekilde yeniden düzenlenmiştir:

• Terör suçları, örgüt kurmak, yönetmek veya örgüte üye olmak suçları ile örgüt faaliyeti kapsamında işlenen suçlar ve cinsel dokunulmazlığa karşı işlenen suçlardan mahkum olanlar ile ikinci defa mükerrir olanlar ve koşullu salıverilme kararının geri alınması nedeniyle cezası aynen infaz edilenler hariç olmak üzere, kasıtlı suçlardan toplam 3 yıl veya daha az hapis cezasına mahkum olanlar doğrudan açık cezaevine geçiş yapabilirler.
• Taksirli suçlardan toplam 5 yıl veya daha az süreyle hapis cezasına mahkum olanlar doğrudan açık cezaevine geçiş yapabilirler.
• Adli para cezası hapis cezasına çevrilenler doğrudan açık cezaevinde infaz edilir.
• İcra-İflas Kanununda düzenlenen icra iflas suçları nedeniyle tazyik hapsine mahkum edilenler de doğrudan açık cezaevine geçiş hakkına sahiptir.

B) Kapalı Cezaevinden Açık Cezaevine Ayrılma Şartları

Kapalı Cezaevinden açık cezaevine ayrılma şartları, Açık Ceza İnfaz Kurumlarına Ayrılma Yönetmeliği’nde düzenlenmiştir. Yönetmelikte 2017 yılında yapılan değişiklikle birlikte, açık cezaevine ayrılmada 2 genel kural bulunmaktadır:
• Cezalarının toplamı 10 yıldan az olan hükümlüler, cezalarının sadece 1 ayını kapalı cezaevinde geçirmek, “iyi halli” olmak ve koşullu salıverilme süresine 7 yıl veya daha az kalması kaydıyla açık cezaevine ayrılma hakkına sahiptirler.
• Cezalarının toplamı 10 yıl veya yukarı olan hükümlüler ise toplam cezalarının 1/10’unu herhangi bir cezaevinde geçirmek, “iyi halli” olmak ve koşullu salıverilme süresine 7 yıl veya daha az kalması şartıyla açık cezaevine ayrılma hakkına sahiptir.
Yukarıda açıklanan 2 genel kuralı yerine getiren hükümlüler, bazı suçlar açısından aşağıdaki şartları da yerine getirmelidirler:
• Uyuşturucu alım-satımı (TCK 188), uyuşturucu madde kullanılmasını kolaylaştırma gibi suçlardan mahkum olan hükümlüler, koşullu salıverilmelerine 5 yıl veya daha az süre kalması, idare ve gözlem kurulu kararının infaz hakiminin onayından geçmesinden sonra açık cezaevine ayrılmaya hak kazanırlar.
• Cinsel saldırı suçu (TCK 102), çocukların cinsel istismarı (TCK 103), eşe karşı işlenen kasten öldürme veya kasten yaralama veya eziyet suçlarından (TCK 82/1-d, 86/3-a, 92/2-b) mahkum olanlar koşullu salıverilme tarihlerine 3 yıl kalması, idare ve gözlem kurulu kararının infaz hakiminin onayından geçmesinden sonra açık cezaevine ayrılmaya hak kazanırlar.
• Örgütlü tüm suçlardan mahkum olanlar, koşullu salıverilme tarihlerine 1 yıldan az süre kalması şartıyla, idare ve gözlem kurulu kararının infaz hakiminin onayından geçmesinden sonra açık cezaevine ayrılmaya hak kazanırlar.

15/04/2020 tarihli 7242 sayılı Yeni İnfaz Kanunu’na eklenen ve 31/12/2020 tarihine kadar uygulanacak olan Geçici 9.maddenin 6. Fıkrası ise şöyledir:
“Türk Ceza Kanununun İkinci Kitap Dördüncü Kısım Dördüncü, Beşinci, Altıncı ve Yedinci Bölümünde tanımlanan suçlar, Terörle Mücadele Kanunu kapsamına giren suçlar ve örgüt faaliyeti kapsamında işlenen suçlar hariç olmak üzere, toplam hapis cezası on yıldan az olanlar bir ayını, on yıl ve daha fazla olanlar ise üç ayını kapalı ceza infaz kurumunda geçirmiş olan iyi hâlli hükümlülerden ilgili mevzuat uyarınca açık ceza infaz kurumlarına ayrılmalarına bir yıl veya daha az süre kalanlar, talepleri hâlinde açık ceza infaz kurumlarına gönderilebilirler. Bu hükümlüler, açık ceza infaz kurumlarında barındırılır. İlgili mevzuat uyarınca açık ceza infaz kurumlarına ayrılmaya, beşinci fıkrada belirtilen süreler içinde hak kazandıkları takdirde beşinci fıkra uyarınca izinli sayılırlar. Beşinci fıkrada belirtilen sürenin tamamlanmasından sonra ise açık ceza infaz kurumlarına ayrılmaya hak kazanıp kazanmadıklarına bakılmaksızın, 95 inci maddede düzenlenen izin hakkından yararlanırlar. Bu fıkra hükmü 31/12/2020 tarihine kadar uygulanır.
Bu durumda örneğin, 15 yıl hapis cezası almış olan bir hükümlü, istisnai durumlardan olmayan ve genel kural dahilinde kalan bir suç düşünüldüğünde, 1/10’unu kapalı cezaevinde infaz edecek ve koşullu salıverilmesine 7 yıl veya daha az süre kalması halinde açık cezaevine geçme hakkına sahip olacaktır ki, bu hesapla hükümlünün koşullu salıverilme süresi eski hükümlere göre 2/3 oranına tabi olduğundan 10 yıl olacak, cezasının 1/10’u olan bir buçuk yıl (1 yıl 6 ay) kapalı kurumda kalması yeterli olmayacak ayrıca koşullu salıverilmesine 7 yıl kalması gerektiğinden toplamda 3 yılını kapalı kurumda geçirdikten sonra açık cezaevine geçmeye hak kazanacaktır. Ancak 7242 Sayılı Kanunun Geçici 9.maddesine göre ise; 15 yıl ceza alan bu hükümlünün 3 ayını kapalı cezaevinde geçirmesi ve açık kuruma geçmesi için 1 yıldan az süresi kalması şartı arandığından, hükümlünün kapalı cezaevinde kalma süresi 2 yıl olacaktır.

IV.Sonuç Olarak
Sonuç olarak, 7242 Sayılı Kanunla birlikte yukarıda açıklandığı üzere özellikle Ceza İnfaz Kanunu’nda geçici ve kalıcı düzenlemelerle köklü değişiklikler yapılmıştır.

Write a comment:

*

Your email address will not be published.